Кургак учукту айыктыруу

Speeches Shim

Бул долбоордун алкагында, беш жылда 18,5 млн. АКШ доллары өлчөмүндөгү акча бөлүнөт.
Бул долбоордун алкагында, беш жылда 18,5 млн. АКШ доллары өлчөмүндөгү акча бөлүнөт.

USAIDдин «Кургак учукту айыктыруу» долбоору дары-дармектерге туруктуу кургак учук менен ооруган адамдарды диагностикалоодо жана дарылоодо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө көмөк көрсөтөт. Долбоордун максаты - акыркы эл аралык сунуштамаларга ылайык кургак учукка каршы күрөшүүнү жакшыртуу үчүн системаларды, инструменттерди, ресурстарды жана адамдык потенциалды бекемдөө.

Ишке ашыруу мөөнөтү: июль 2019-ж. – июль 2024-ж.

Бюджет: 18,5 млн АКШ доллары

Долбоорду ишке ашырган уюм: JSI Research & Training Institute, Inc. (JSI) University Research Co., LLC (URC) жана АКШ Фармакопеясы (USP) менен бирдикте

Негизги өнөктөштөр: Саламаттык сактоо министрлиги (ССМ), Улуттук кургак учукка каршы программасы (УКП), Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду (ММКФ)

Географиялык аймак: Бүткүл өлкө боюнча

Кургак учук (КУ) оорусуна чалдыгуу тобокелдигине дуушар болгон адамдар көбүнчө калктын аярлуу топторуна кирет, натыйжада аларга медициналык жардам көрсөтүүдө кыйынчылыктарды жаратышы мүмкүн. Калктын жетүүгө кыйла кыйын болгон аярлуу топторуна кургак учукка каршы кызмат көрсөтүүлөрүнүн жогорку сапатын жана жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу максатында «Кургак учукту айыктыруу» долбоору Кыргыз Республикасынын Өкмөтү менен тыгыз байланышта кызматташат. Долбоордун максаты акыркы эл аралык сунуштарга ылайык, Кыргыз Республикасында кургак учукка каршы күрөшүүнү жакшыртуу үчүн системаларды, шаймандарды, ресурстарды жана адамдык потенциалды чыңдоо болуп саналат.

«Кургак учукту айыктыруу» долбоору JSI Research & Training Institute, Inc. (JSI) тарабынан University Research Co., LLC (URC) компаниясынын өнөктөштүгүндө жана Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин алдындагы Улуттук кургак учукка каршы программасы жана улуттук өнөктөштөр менен тыгыз кызматташтыкта ишке ашырылууда.

Натыйжалар жана жетишкендиктер (2019-2021)

Дары-дармектерге туруктуу кургак учук (ДТ-КУ) учурларын аныктоону жакшыртуу. Милдет – лабораториялык жана диагностикалык кызмат көрсөтүү системасын күчөтүү, жамааттардагы жана медициналык мекемелердеги КУнун жаңы учурларын аныктоо жана контакттарды  териштирүү мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү.

  • Долбоор Чүй, Нарын жана Талас облустарындагы лабораторияларды реструктуризациялоонун эсебинен КУну диагностикалоону жакшыртууга жардам берди. Мисалы, өркүндөтүлгөн процедуралар жана кагазда жазылган маалыматтарды санариптештирилген технологияларга өткөрүү КУнун тигил же бул штаммы ар кандай дарылардын таасирине жооп берерин аныктоочу тесттерди өткөрүү үчүн талап кылынган убакытты – 90 күндөн беш күнгө чейин кескин түрдө кыскартты.
  • USAID КУга байланыштуу маалыматты кыйла натыйжалуу башкаруу үчүн саламаттык сактоо системасында санариптик чечимдердин киргизилишине колдоо көрсөтүүнү улантууда. Өлкө боюнча 103 медициналык мекеме реалдуу убакыт режиминде КУга анализдердин жыйынтыктарын чогултуу жана алмашуу үчүн колдонулган онлайн лабораториялык маалымат системасын пайдалануу мүмкүнчүлүгүнө ээ. Система ошондой эле COVID-19ду тестирлөөгө ылайыкташтырылган, бул пандемияга каршы күрөшүүдө Кыргызстандын өкмөтү тарабынан таанылган чоң салым болду.
  • Долбоор КУ учурларын натыйжалуу аныктоо боюнча жалпы улуттук аракеттерди колдойт. Чүй облусундагы төрт жалпы профилдеги ооруканада кабыл алынган бейтаптардын арасында КУнун белгилерин аныктоо жана аларды текшерүүгө жөнөтүү боюнча атайын протокол киргизилди. Долбоор Чүй облусунда КУ бейтаптары менен контактта болгон адамдарды аныктоо үчүн учурлардытериштирүү процессин кеңейтти. Индекстүү учурларды териштирүүнүн бул жаңы модели Нарын жана Баткен облустарында жайылтылган. Киргизилген учурдан тартып тогуз айдын ичинде жаңы процесстер 535 контактты жана 23 КУ тастыкталган учурларын аныктоого жөндөм түздү.
  • «Кургак учукту айыктыруу» долбоору пилоттук райондордо 9000ге жакын жамаат лидерлерин КУ маселелери боюнча окутту. Алар КУ жөнүндө маалымдуулукту жогорулатуу жана бейтаптарга карата кодулоону жана басмырлоону азайтуу максатында жамааттар арасында маалыматтык кампанияларды өткөрүүдө. Бул кампаниялардын алкагында өлкө боюнча 1,5 миллиондон ашуун адам камтылган.

ДТ-КУ менен ооруган бейтаптарды дарылоону жакшыртуу. Милдет – бардык бейтаптарды туура дарылоо схемасын колдонуп сапаттуу препараттар менен дарылоого жана көрсөтмөлөргө ылайык бейтаптардын дарылануусун аяктоого көмөктөшүү.

  • Долбоор дары-дармек менджментине, инфекцияны көзөмөлдөөгө жана бейтаптар менен иштөөгө байланыштуу клиникалык протоколдорду, колдонмолорду жана стратегияларды иштеп чыгууга жардам берди. Мисалы, Саламаттык сактоо министрлиги медициналык мекемелерге сейрек келиши менен бейтаптарды аралыктан дарылоону колдоо үчүн бир катар стратегияларды институтташтырды.
  • Бардык кургак учукка каршы ооруканалар жана 81 баштапкы медициналык-санитардык жардам көрсөтүү мекемеси долбоор тарабынан иштелип чыккан медициналык маалымат системасында бейтаптардын электрондук картасын жүргүзүшөт.
  • Кургак учук менен ооруган 700гө жакын бейтапка жарандык коом уюмдары, жергиликтүү бийлик органдары жана жергиликтүү жамааттар аркылуу психосоциалдык колдоо көрсөтүлдү, тамак-аш азыктары, гигиеналык пакеттер жана/же финансылык жардам берилди.

ДТ-КУну алдын алуу. Милдет – медициналык мекемелерде жана лабораторияларда инфекцияны көзөмөлдөөнү  жана алдын алууну жакшыртуу жана КУну алдын алуу, аныктоо жана дарылоо жаатында бейтаптардын, медициналык кызмат көрсөтүүчүлөрдүн жана тобокелдик тобундагы адамдардын жүрүм-турумун өзгөртүү.

  • Долбоор Таласта, Нарында жана Баткенде кургак учукка каршы күрөшүү борборлоруна инфекцияны көзөмөлдөө чараларын жакшыртууга жардам берди. 90дон ашуун адис клиникалык шарттарда инфекциянын жугушун алдын алуу боюнча окуудан өттү.
  • Долбоор КУ менен ооругандарга текшерүүдөн өтүүгө, дарыланууга дем берүү жана колдоо көрсөтүү үчүн бейтаптардын жана алардын жамааттарынын жүрүм-турумун өзгөртүүгө жардам берүү багытында иштерди жүргүзүүдө. Бул аракеттин алкагында долбоор бейтаптардын, алардын үй-бүлөлөрүнүн жана коомчулуктун окуяларын көрсөткөн 16 видеороликти даярдаган. Бул видеороликтер ЖМК жана социалдык тармактарда, ошондой эле долбоордун өнөктөштөрү жана субгранттары аркылуу максаттуу аудиторияга көрсөтүлүүдө.

Жагымдуу чөйрөнү жакшыртуу. Милдет – КУга карата саясатты өркүндөтүү, кургак учукка каршы күрөшүү кызмат көрсөтүүлөрдүн каржылоосун оптималдаштыруу, чечим кабыл алуу үчүн КУ жөнүндө маалыматтарды пайдаланууну жакшыртуу, кодулоону жана басмырлоону азайтуу.

  • Долбоор өкмөт менен бирдикте КУну дарылоо жана алдын алуу боюнча саясатты, анын ичинде айрым финансылык механизмдерди өркүндөтүүнүн үстүндө иштейт. Долбоор 21 ченемдик документти кабыл алууга, төрт облустук кургак учукка каршы күрөшүү кызматтарын реформалоого жана 2022-2026-жылдарга “Кургак учук-VI” Улуттук программасын иштеп чыгууга (бекитүүгө киргизилген) жардам берди. Долбоор 2019-жылдан бери Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду (ММКФ) менен КУну дарылоонун, мисалы, какырыктын үлгүлөрүн лабораторияларга жеткирүү сыяктуу ар түрдүү аспектилерди каржылоо механизмдерин иштеп чыгуу боюнча иш алып барууда. Каржылоонун бул ыкмалары институтташтырылган жана ММК Фондунун бюджети жөнүндө мыйзамда бекитилген.
  • Долбоор Республикалык ден соолукту чыңдоо борборуна Кургак учукка каршы улуттук программа жана башка кызыкдар тараптар аркылуу КУ боюнча макулдашылган маалыматты жайылтууну жана кодулоо менен басмырлоону азайтуу боюнча аракеттерди координациялоо үчүн социалдык жана жүрүм-турумду өзгөртүү боюнча жылдык иш планын иштеп чыгууда техникалык колдоо көрсөттү.

Гендердик теңчилик, аялдардын укуктарын жана мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү

  • Бардык окуу семинарларында «Кургак учукту айыктыруу» долбоору КУну диагностикалоонун жана дарылоонун гендердик аспектилерине өзгөчө басым жасайт, мисалы, аялдар жана эркектер үчүн медициналык жардам алуудагы тоскоолдуктар жана консультация берүү ыкмалары . Эки жылдын ичинде 3600дөн ашуун медицина кызматкери КУ менен ооруган аялдарга жана эркектерге консультация берүү боюнча ар кандай ыкмаларды камтыган тренингдерге катышты. Долбоордун алкагында 20 945 айылдык ден соолук комитеттеринин  мүчөлөрү, ден соолукту чыңдоо кабинеттеринин адистери, жамаатардын жана диний лидерлери, ыктыярчылар жана башка адамдар окутулду.
  • Долбоор өткөргөн тренингдерге катышкандардын басымдуу бөлүгүн аялдар түзөт.

Last updated: June 09, 2022

Share This Page